Jakie są koszty prowadzenia jednoosobowej działalności gospodarczej?
CzytajBlog
Jeżeli chcesz dorobić do etatu, sprawdzić swój pomysł na biznes albo wykonać pojedyncze zlecenie, możesz zarabiać bez zakładania działalności gospodarczej. Wybór zazwyczaj sprowadza się do dwóch rozwiązań: działalności nierejestrowanej albo umowy o dzieło.
Choć obie formy pozwalają osiągać dochody bez rejestracji firmy, funkcjonują na zupełnie innych zasadach. Różnią się sposobem rozliczania podatku, zakresem odpowiedzialności, organizacją współpracy z klientami oraz możliwością prowadzenia regularnej sprzedaży.
W tym artykule porównuję działalność nierejestrowaną i umowę o dzieło oraz pokazuję na przykładach, która forma może okazać się bardziej opłacalna.
Największa różnica dotyczy sposobu wykonywania pracy.
Przy umowie o dzieło realizujesz konkretne zamówienie dla jednego zamawiającego. To on przygotowuje umowę, oblicza zaliczkę na podatek i odprowadza ją do urzędu skarbowego.
Działalność nierejestrowana oznacza natomiast samodzielne prowadzenie niewielkiej działalności zarobkowej. Sam szukasz klientów, ustalasz ceny, wystawiasz rachunki lub faktury, prowadzisz ewidencję sprzedaży i rozliczasz osiągnięty dochód w zeznaniu rocznym.
| Kryterium | Działalność nierejestrowana | Umowa o dzieło |
| Rejestracja firmy | Nie | Nie |
| Limit przychodów | Tak | Nie |
| Możliwość współpracy z wieloma klientami | Tak | Tak |
| Samodzielne ustalanie cen | Tak | Zależy od ustaleń z zamawiającym |
| Wystawianie rachunków lub faktur | Tak | Nie |
| Rozliczenie podatku | Samodzielnie w PIT-36 | Zaliczkę pobiera zamawiający |
| Składki ZUS | Najczęściej brak | Najczęściej brak |
| Regularna sprzedaż usług lub produktów | Tak | Nie |
Od 2026 roku działalność nierejestrowaną można prowadzić, jeżeli jednocześnie spełniasz następujące warunki:
Po przekroczeniu limitu należy zarejestrować działalność gospodarczą w terminie przewidzianym przez przepisy.
Umowę o dzieło zawiera się wtedy, gdy jej przedmiotem jest wykonanie oznaczonego rezultatu.
Przykładami dzieła są między innymi:
Nie każdą usługę można wykonywać na podstawie umowy o dzieło. Jeżeli liczy się przede wszystkim wykonywanie powtarzalnych czynności lub staranne działanie, właściwszą formą współpracy będzie zazwyczaj umowa zlecenia.
Dochody z działalności nierejestrowanej rozlicza się według skali podatkowej w zeznaniu PIT-36.
Dochód oblicza się według prostego wzoru:
Przychód – koszty uzyskania przychodu = dochód
Do kosztów można zaliczyć wydatki związane z osiąganiem przychodów, np.:
Podatek rozliczasz dopiero po zakończeniu roku podatkowego.
Wynagrodzenie z umowy o dzieło podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym według skali podatkowej (12% i 32%). Podstawę opodatkowania pomniejszają koszty uzyskania przychodu, które wynoszą najczęściej:
Jeżeli umowa o dzieło została zawarta z płatnikiem, to zazwyczaj to zamawiający oblicza, pobiera i odprowadza zaliczkę na podatek dochodowy do urzędu skarbowego.
Możliwość zastosowania 50% kosztów uzyskania przychodu sprawia, że w wielu przypadkach umowa o dzieło pozwala zapłacić niższy podatek niż przy standardowych 20% kosztach.
Zarówno działalność nierejestrowana, jak i umowa o dzieło, w większości przypadków nie wiążą się z obowiązkiem opłacania składek ZUS. Nie oznacza to jednak, że zawsze obowiązują takie same zasady.
Działalność nierejestrowana
Osoba prowadząca działalność nierejestrowaną nie opłaca składek na ubezpieczenia społeczne ani składki zdrowotnej z tytułu tej działalności.
Umowa o dzieło
Umowa o dzieło również nie stanowi tytułu do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych ani zdrowotnego. Wyjątek dotyczy sytuacji, gdy została zawarta z własnym pracodawcą lub jest wykonywana na jego rzecz. W takim przypadku wynagrodzenie z umowy o dzieło podlega oskładkowaniu na zasadach właściwych dla umowy o pracę.
Warto pamiętać, że zawarcie umowy o dzieło najczęściej wymaga zgłoszenia jej do ZUS przez zamawiającego na formularzu RUD. Jest to obowiązek ewidencyjny i nie oznacza konieczności opłacania składek.
Pod względem ZUS działalność nierejestrowana i umowa o dzieło są więc często równie korzystnymi rozwiązaniami.
Różnice pomiędzy działalnością nierejestrowaną a umową o dzieło najlepiej widać na konkretnych przykładach. Poniżej znajdziesz kilka sytuacji, które pokazują, kiedy każda z tych form będzie bardziej korzystna.
Założenia
Jeżeli podatnik nie wykorzystał kwoty wolnej od podatku, podatek może wynieść 0 zł.
Do dyspozycji pozostaje 1 800 zł.
Regularna sprzedaż własnych wyrobów nie jest typowym zastosowaniem umowy o dzieło. W takiej sytuacji znacznie lepszym rozwiązaniem będzie działalność nierejestrowana, ponieważ pozwala legalnie prowadzić regularną sprzedaż i samodzielnie obsługiwać klientów.
Założenia:
W tym przykładzie umowa o dzieło jest korzystniejsza podatkowo, jeżeli możliwe jest zastosowanie 50% kosztów uzyskania przychodu. W działalności nierejestrowanej dochód można pomniejszyć wyłącznie o rzeczywiście poniesione koszty uzyskania przychodu.
Założenia:
W tym przykładzie umowa o dzieło jest również korzystniejsza podatkowo, jeżeli możliwe jest zastosowanie 50% kosztów uzyskania przychodu.
Założenia:
Mimo że każda realizacja kończy się wykonaniem konkretnego projektu, taki sposób współpracy odpowiada prowadzeniu własnej działalności zarobkowej. W takiej sytuacji właściwym rozwiązaniem będzie działalność nierejestrowana (do momentu przekroczenia ustawowego limitu przychodów), a następnie rejestracja działalności gospodarczej.
Nie istnieje jedno rozwiązanie, które będzie najlepsze dla każdego.
Działalność nierejestrowana zwykle będzie lepszym wyborem, jeżeli:
Umowa o dzieło może być korzystniejsza, gdy:
Działalność nierejestrowana i umowa o dzieło pozwalają osiągać dochody bez zakładania firmy i najczęściej nie wiążą się z obowiązkiem opłacania składek ZUS. Nie oznacza to jednak, że można stosować je zamiennie.
Umowa o dzieło służy wykonaniu określonego rezultatu na rzecz zamawiającego. Działalność nierejestrowana daje możliwość samodzielnego prowadzenia niewielkiej działalności, zdobywania klientów i rozwijania sprzedaży do momentu przekroczenia ustawowego limitu przychodów.
Przed wyborem warto uwzględnić charakter wykonywanej pracy, liczbę klientów, wysokość kosztów, możliwość zastosowania 50% kosztów uzyskania przychodu oraz sposób współpracy z kontrahentami. Dzięki temu łatwiej wybrać rozwiązanie, które będzie korzystne podatkowo i jednocześnie zgodne z obowiązującymi przepisami.
Pobierz bezpłatne zestawienie:
i dowiedz się, jak ich uniknąć!
