Jakie są koszty prowadzenia jednoosobowej działalności gospodarczej?
CzytajBlog
Podatek progresywny to jeden z podstawowych sposobów opodatkowania dochodów osób fizycznych w Polsce. Jego główną cechą jest to, że wysokość podatku rośnie wraz ze wzrostem osiąganych dochodów. Im więcej zarabiasz, tym większa część Twojego dochodu może zostać opodatkowana wyższą stawką.
W polskim systemie podatkowym podatek progresywny funkcjonuje przede wszystkim w ramach skali podatkowej PIT. Jest to najpopularniejsza forma opodatkowania stosowana przez pracowników, emerytów, zleceniobiorców oraz wielu przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą.
W 2026 roku zasady opodatkowania według skali podatkowej pozostają bez zmian. Nadal obowiązują dwa progi podatkowe oraz kwota wolna od podatku wynosząca 30 000 zł rocznie.
Podatek progresywny to system, w którym stawka podatku wzrasta wraz ze wzrostem dochodu podatnika. Oznacza to, że osoby osiągające wyższe dochody płacą proporcjonalnie większy podatek niż osoby zarabiające mniej.
Ideą progresji podatkowej jest większe obciążenie podatkowe osób uzyskujących wyższe dochody przy jednoczesnym zapewnieniu preferencji dla podatników o niższych zarobkach. Taką preferencją jest między innymi kwota wolna od podatku.
W Polsce progresja podatkowa funkcjonuje w ramach skali podatkowej PIT, gdzie obowiązują dwie stawki podatku:
Wiele osób błędnie zakłada, że po przekroczeniu progu 120 000 zł cały dochód zostaje automatycznie opodatkowany stawką 32%. W rzeczywistości mechanizm działa inaczej.
Wyższa stawka podatku obejmuje wyłącznie tę część dochodu, która przekracza ustawowy próg. Dochód mieszczący się w pierwszym przedziale nadal podlega opodatkowaniu według stawki 12%.
To właśnie dlatego system określa się mianem progresywnego.
W 2026 roku obowiązują następujące zasady:
| Dochód roczny | Sposób opodatkowania |
| Do 120 000 zł | 12% |
| Powyżej 120 000 zł | 32% (od nadwyżki ponad 120 000 zł) |
Istotnym elementem polskiego systemu podatkowego jest kwota wolna od podatku.
W 2026 roku wynosi ona 30 000 zł rocznie. Oznacza to, że dochód do tej wysokości nie powoduje obowiązku zapłaty podatku dochodowego.
Kwota wolna realizowana jest poprzez kwotę zmniejszającą podatek, która obecnie wynosi 3 600 zł rocznie.
Dzięki temu osoby osiągające niższe dochody płacą relatywnie mniejszy podatek niż wynikałoby to wyłącznie z zastosowania stawki 12%.
Sprawdź ofertę: Księgowość dla JDG.
Najłatwiej zrozumieć zasady podatku progresywnego na konkretnym przykładzie.
Załóżmy, że podatnik osiągnął w ciągu roku dochód w wysokości 150 000 zł i rozlicza się według skali podatkowej.
W pierwszej kolejności należy uwzględnić kwotę wolną od podatku wynoszącą 30 000 zł. Oznacza to, że od tej części dochodu nie trzeba płacić podatku.
Następnie:
W naszym przykładzie wygląda to następująco:
Obliczenie podatku:
Łączny podatek wynosi:
10 800 zł + 9 600 zł = 20 400 zł.
Podatek progresywny obejmuje osoby rozliczające się według zasad ogólnych, czyli według skali podatkowej.
Do tej grupy należą przede wszystkim:
Przedsiębiorcy mają możliwość wyboru także innych form opodatkowania, takich jak:
Jeżeli jednak nie wybiorą jednej z tych form, domyślnie rozliczają się właśnie według skali podatkowej, czyli w systemie progresywnym.
Progresywna skala podatkowa ma kilka istotnych zalet.
Przede wszystkim umożliwia korzystanie z:
Dla wielu podatników osiągających umiarkowane dochody skala podatkowa okazuje się korzystniejsza niż podatek liniowy.
Szczególnie dotyczy to osób, które mogą korzystać z ulg podatkowych lub wspólnego rozliczenia małżeńskiego.
Największą wadą progresji jest wzrost obciążenia podatkowego po przekroczeniu pierwszego progu podatkowego.
Osoby osiągające wysokie dochody muszą liczyć się z tym, że część ich zarobków zostanie objęta stawką 32%.
W przypadku przedsiębiorców osiągających bardzo wysokie dochody często powoduje to analizę innych form opodatkowania, zwłaszcza podatku liniowego.
Przy wyborze formy opodatkowania należy jednak uwzględnić nie tylko wysokość stawek podatku, ale również możliwość korzystania z ulg, preferencji rodzinnych czy kwoty wolnej.
Sprawdź ofertę: Księgowość dla JDG.
W przestrzeni publicznej często można spotkać się z określeniem trzeci próg podatkowy. Formalnie jednak w polskim podatku PIT rozliczanym według skali podatkowej funkcjonują wyłącznie omawiane wcześniej dwa progi.
Źródłem nieporozumień jest obowiązująca danina solidarnościowa.
Osoby, których dochody przekraczają 1 000 000 zł rocznie, mogą zostać objęte dodatkową daniną solidarnościową. Nie jest ona jednak trzecim progiem podatkowym, lecz odrębnym świadczeniem publicznoprawnym naliczanym niezależnie od podatku PIT.
Przeczytaj więcej: Danina solidarnościowa – co to jest i kogo dotyczy?
Podatek progresywny w Polsce funkcjonuje przede wszystkim w ramach skali podatkowej PIT. W 2026 roku obowiązują dwa progi podatkowe: 12% dla dochodów do 120 000 zł oraz 32% od nadwyżki ponad tę kwotę. Dodatkowo podatnicy korzystają z kwoty wolnej od podatku wynoszącej 30 000 zł rocznie.
Warto pamiętać, że przekroczenie progu 120 000 zł nie oznacza objęcia całego dochodu stawką 32%. Wyższa stawka dotyczy wyłącznie nadwyżki ponad limit. Dzięki temu system progresywny pozwala zachować niższe opodatkowanie dla pierwszej części dochodu, nawet u osób osiągających wysokie zarobki. Dla przedsiębiorców wybór między skalą podatkową, podatkiem liniowym i ryczałtem powinien być poprzedzony dokładnym przeanalizowaniem własnej sytuacji finansowej oraz dostępnych preferencji podatkowych.
Pobierz bezpłatne zestawienie:
i dowiedz się, jak ich uniknąć!
