Autor artykułu

Maria Wajda

Redaktorka specjalizująca się w tematyce podatkowo-księgowej. Tworzy treści, które pomagają zrozumieć skomplikowane zagadnienia podatkowe w prosty i przystępny sposób. Jej celem jest dostarczanie praktycznych informacji, które ułatwiają przedsiębiorcom sprawne zarządzanie finansami i obowiązkami podatkowymi.

Prowadzisz praktykę położnej albo planujesz uruchomić szkołę rodzenia i zastanawiasz się, czy musisz doliczać VAT do swoich usług? W przypadku zawodów medycznych odpowiedź nie zawsze jest oczywista. Wiele usług położnej korzysta ze zwolnienia z VAT, ale tylko wtedy, gdy spełnione są konkretne warunki dotyczące zarówno osoby wykonującej zawód, jak i celu świadczonych usług.

W artykule znajdziesz szczegółowe wyjaśnienie, kiedy położna jest zwolniona z VAT, a kiedy może powstać obowiązek opodatkowania stawką 23%.

Podstawy prawne – skąd wynika zwolnienie z VAT?

Zacznijmy od początku, czyli jaka jest w ogóle podstawa prawna do zwolnienia z VAT.  Zwolnienie dla położnych wynika z art. 43 ust. 1 pkt 18–19 ustawy o VAT, czyli z ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług.

Zgodnie z tym przepisem zwolnione z VAT są:

• usługi w zakresie opieki medycznej służące profilaktyce, zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu i poprawie zdrowia,
• wykonywane w ramach działalności leczniczej przez podmioty lecznicze (pkt 18),
• a także usługi opieki medycznej świadczone w ramach wykonywania zawodu lekarza, pielęgniarki i położnej (pkt 19).

Wprost wskazano zawód położnej jako uprawniony do korzystania ze zwolnienia, o ile usługi mają charakter medyczny i są wykonywane w ramach wykonywania zawodu medycznego.

Warunki zwolnienia z VAT

Aby położna mogła stosować zwolnienie z VAT, muszą zostać spełnione jednocześnie dwa warunki:

• Usługa musi być świadczona przez osobę wykonującą zawód medyczny zgodnie z przepisami, czyli posiadającą prawo wykonywania zawodu i odpowiednie kwalifikacje.
• Usługa musi mieć cel medyczny – służyć profilaktyce, zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu lub poprawie zdrowia.

To właśnie cel usługi ma kluczowe znaczenie. Nie liczy się sama nazwa świadczenia, ale to, czy rzeczywiście realizuje ono funkcję opieki medycznej.

Kiedy położna może korzystać ze zwolnienia z VAT?

Zwolnienie z VAT będzie miało zastosowanie m.in. wtedy, gdy położna:

• prowadzi indywidualną praktykę zawodową,
• sprawuje opiekę nad kobietą ciężarną,
• prowadzi wizyty domowe u ciężarnych,
• sprawuje opiekę w okresie połogu,
• zajmuje się opieką nad noworodkiem,
• prowadzi poradnictwo laktacyjne,
• prowadzi działania profilaktyczne zapobiegające powikłaniom okołoporodowym.

W takich sytuacjach usługi mają charakter medyczny i są bezpośrednio związane z ochroną zdrowia kobiety i dziecka. W efekcie mogą korzystać ze zwolnienia z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 19 ustawy o VAT.

Warto podkreślić, że ciąża i poród nie są chorobą, ale są stanem wymagającym szczególnej opieki medycznej. Działania profilaktyczne podejmowane w tym okresie służą zapobieganiu powikłaniom i mają wyraźny cel zdrowotny.

Szkoła rodzenia a VAT – czy zajęcia są zwolnione z podatku?

W praktyce wiele wątpliwości dotyczy prowadzenia szkoły rodzenia.

Co do zasady położna prowadząca szkołę rodzenia może korzystać ze zwolnienia z VAT, jeżeli:

• działa w ramach wykonywania zawodu medycznego,
• zajęcia mają charakter profilaktyczny i medyczny,
• celem jest przygotowanie do porodu, połogu i opieki nad noworodkiem,
• zajęcia obejmują elementy związane z laktacją, zdrowiem matki i dziecka oraz zapobieganiem powikłaniom.

Nie ma obowiązku, aby położna była podmiotem leczniczym. Wystarczy, że wykonuje zawód medyczny zgodnie z przepisami.

Sprawdź ofertę: Księgowość dla JDG.

Interpretacja indywidualna potwierdzająca zwolnienie

Stanowisko to zostało potwierdzone m.in. w interpretacji indywidualnej z dnia 23 sierpnia 2013 r., wydanej przez Izba Skarbowa w Warszawie (sygn. IPPP3/443-468/13-9/LK).

Organ podatkowy uznał, że zajęcia w ramach szkoły rodzenia, które mają charakter profilaktyczno-edukacyjny i służą przygotowaniu do porodu oraz opieki nad dzieckiem, stanowią usługi opieki medycznej i korzystają ze zwolnienia z VAT.

Podkreślono, że:

• usługi te realizują cel profilaktyczny,
• służą zapobieganiu komplikacjom okołoporodowym,
• mają na celu ochronę zdrowia matki i dziecka.

Źródło finansowania a zwolnienie z VAT

Częstym pytaniem jest to, czy znaczenie ma sposób finansowania usług.

Usługi okołoporodowe mogą być finansowane:

• przez NFZ,
• przez inne podmioty lecznicze,
• przez firmy ubezpieczeniowe,
• bezpośrednio przez pacjentkę.

Przepisy ustawy o VAT nie uzależniają zwolnienia od źródła finansowania. Jeżeli usługa spełnia warunki zwolnienia (ma charakter medyczny i jest wykonywana przez uprawniony podmiot), to będzie zwolniona z VAT niezależnie od tego, kto ją finansuje.

To stanowisko zostało potwierdzone w interpretacjach podatkowych – brak jest rozróżnienia na usługi finansowane ze środków publicznych i prywatnych.

Kiedy położna nie może skorzystać ze zwolnienia z VAT?

Zwolnienie nie będzie miało zastosowania, jeżeli usługi:

• mają charakter wyłącznie edukacyjny lub rozwojowy, bez celu medycznego,
• dotyczą ogólnych warsztatów parentingowych bez elementu ochrony zdrowia,
• są kursami online o charakterze lifestyle, niezwiązanymi z medycyną,
• mają charakter marketingowy lub doradczy, niezwiązany ze świadczeniami zdrowotnymi.

W takich przypadkach usługa nie realizuje celu terapeutycznego i profilaktycznego w rozumieniu ustawy o VAT. W efekcie powinna być opodatkowana podstawową stawką VAT 23%, chyba że podatnik korzysta z odrębnego zwolnienia podmiotowego (np. do 240 000 zł rocznego obrotu).

Mogą Cię zainteresować artykuły:

• Kod PKD dla położnej – jaki kod wybrać przy zakładaniu działalności?
• Położna na ryczałcie – jaka stawka ryczałtu dla położnej w 2026 roku?
• Jak założyć działalność gospodarczą jako położna?

Podsumowanie – położna a VAT w praktyce

Zwolnienie z VAT dla położnej nie wynika automatycznie z samego wykonywania zawodu. Każdorazowo należy ocenić, czy dana usługa ma charakter medyczny i służy profilaktyce, zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu lub poprawie zdrowia.

Jeżeli prowadzisz praktykę położnej albo szkołę rodzenia, warto przeanalizować zakres świadczonych usług i sposób ich dokumentowania. W razie wątpliwości bezpiecznym rozwiązaniem może być wystąpienie o interpretację indywidualną, która zabezpieczy Twoje rozliczenia podatkowe.

Jeżeli potrzebujesz wsparcia przy ustaleniu, czy Twoje usługi korzystają ze zwolnienia z VAT oraz jak prawidłowo je rozliczać w działalności gospodarczej, skontaktuj się z naszym biurem rachunkowym. Pomożemy Ci przeanalizować sytuację i dobrać bezpieczne rozwiązanie dopasowane do Twojej praktyki.