Autor artykułu

Maria Wajda

Redaktorka specjalizująca się w tematyce podatkowo-księgowej. Tworzy treści, które pomagają zrozumieć skomplikowane zagadnienia podatkowe w prosty i przystępny sposób. Jej celem jest dostarczanie praktycznych informacji, które ułatwiają przedsiębiorcom sprawne zarządzanie finansami i obowiązkami podatkowymi.

Rozpoczęcie własnej działalności gospodarczej wiąże się z wieloma obowiązkami, a jednym z najważniejszych jest opłacanie składek do ZUS. Dla wielu początkujących przedsiębiorców wysokość składek stanowi znaczące obciążenie finansowe, szczególnie na początku prowadzenia firmy, gdy przychody dopiero zaczynają się pojawiać.

Z tego powodu ustawodawca przewidział kilka ulg, które mają ułatwić start w biznesie. W zależności od sytuacji przedsiębiorca może korzystać z działalności nierejestrowanej, ulgi na start, a następnie z preferencyjnego ZUS przez kolejne 24 miesiące.

Sprawdź, kto może płacić niższe składki, jak długo można korzystać z ulg oraz ile wynoszą składki preferencyjne w 2026 roku.

Czym jest preferencyjny ZUS?

Preferencyjny ZUS to ulga przeznaczona dla nowych przedsiębiorców, która pozwala opłacać składki społeczne od znacznie niższej podstawy wymiaru niż standardowo.

Podczas gdy przedsiębiorcy opłacający zwykłe składki ZUS obliczają je od podstawy wynoszącej co najmniej 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia, osoby korzystające z preferencyjnego ZUS mogą naliczać składki od kwoty stanowiącej jedynie 30% minimalnego wynagrodzenia za pracę.

Dzięki temu miesięczne obciążenia związane z ubezpieczeniami społecznymi są zdecydowanie niższe, co pozwala przeznaczyć więcej środków na rozwój firmy.

Sprawdź ofertę: Księgowość dla JDG.

Jakie ulgi przysługują początkującemu przedsiębiorcy?

Osoba rozpoczynająca działalność gospodarczą może przejść przez kilka etapów związanych z obowiązkami wobec ZUS.

Działalność nierejestrowana

Zanim założysz działalność gospodarczą, warto sprawdzić, czy możesz prowadzić działalność nierejestrowaną. Jest to rozwiązanie przeznaczone dla osób osiągających niewielkie przychody, które nie wymagają jeszcze rejestracji firmy w CEIDG.

Nie musisz rejestrować działalności gospodarczej, jeśli spełniasz jednocześnie dwa warunki:

• kwartalny przychód nie przekracza 225% minimalnego wynagrodzenia,
• w ciągu ostatnich 60 miesięcy nie prowadziłeś działalności gospodarczej.

Ponieważ działalność nierejestrowana nie jest uznawana za działalność gospodarczą w rozumieniu przepisów dotyczących CEIDG, nie powstaje również obowiązek opłacania składek ZUS. Osoba prowadząca taką działalność nie podlega ubezpieczeniom społecznym ani ubezpieczeniu zdrowotnemu z tego tytułu.

Jeżeli jednak przychód przekroczy ustawowy limit, konieczne będzie zarejestrowanie działalności gospodarczej. Od tego momentu przedsiębiorca powinien dopełnić formalności związanych z ubezpieczeniami w ZUS i może sprawdzić, czy przysługuje mu ulga na start oraz preferencyjne składki ZUS.

Dowiesz się więcej z osobnego artykułu: Działalność nierejestrowana w 2026 roku – najważniejsze informacje.

Ulga na start

Po zarejestrowaniu działalności przedsiębiorca może skorzystać z tzw. ulgi na start.

Ulga ta polega na zwolnieniu z obowiązku opłacania składek społecznych przez pierwszych 6 pełnych miesięcy prowadzenia działalności.

Aby z niej skorzystać, musisz spełnić następujące warunki:

• rozpoczynasz działalność gospodarczą po raz pierwszy lub ponownie po upływie co najmniej 60 miesięcy od jej zawieszenia lub zakończenia,
• nie wykonujesz usług na rzecz byłego pracodawcy, dla którego w bieżącym lub poprzednim roku kalendarzowym wykonywałeś te same czynności w ramach umowy o pracę.

W okresie korzystania z ulgi na start nie płacisz składek:

• emerytalnych,
• rentowych,
• wypadkowych,
• chorobowych.

Należy jednak pamiętać, że ulga na start nie zwalnia ze składki zdrowotnej.

Od pierwszego dnia prowadzenia działalności przedsiębiorca ma obowiązek zgłoszenia się do ubezpieczenia zdrowotnego oraz opłacania składki zdrowotnej na zasadach właściwych dla wybranej formy opodatkowania.

Przeczytaj więcej: Ulga na start – jak działa i kto może z niej skorzystać?

Kiedy można skorzystać z preferencyjnego ZUS?

Po zakończeniu ulgi na start przedsiębiorca może przejść na preferencyjny ZUS.

Prawo do preferencyjnych składek przysługuje osobom, które spełniają łącznie następujące warunki:

• nie prowadzą obecnie pozarolniczej działalności i nie prowadziły jej przez ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych przed rozpoczęciem działalności,
• nie świadczą usług na rzecz byłego pracodawcy odpowiadających czynnościom wykonywanym wcześniej na etacie.

Ograniczenie dotyczące byłego pracodawcy obejmuje pracodawcę, u którego przedsiębiorca był zatrudniony na podstawie umowy o pracę:

• w roku założenia działalności gospodarczej lub
• w roku poprzedzającym rozpoczęcie działalności.

Jeżeli przedsiębiorca wykonuje takie same czynności jak wcześniej jako pracownik, nie może korzystać ani z ulgi na start, ani z preferencyjnego ZUS.

Jak długo można korzystać z preferencyjnego ZUS?

Preferencyjne składki społeczne można płacić przez 24 pełne miesiące kalendarzowe.

Okres ten liczony jest od dnia objęcia przedsiębiorcy ubezpieczeniami społecznymi.

Najczęściej wygląda to następująco:

• pierwsze 6 miesięcy – ulga na start,
• kolejne 24 miesiące – preferencyjny ZUS,
• następnie przejście na standardowe składki lub Mały ZUS Plus, jeśli przedsiębiorca spełnia wymagane warunki.

Warto pamiętać, że zawieszenie działalności nie powoduje zatrzymania biegu okresu ulgi.

Oznacza to, że zarówno sześciomiesięczny okres ulgi na start, jak i 24-miesięczny okres preferencyjnego ZUS biegną niezależnie od ewentualnego zawieszenia firmy.

Przeczytaj również: ZUS dla nowych firm – z jakich ulg możesz skorzystać w 2026 roku?

Od jakiej podstawy oblicza się preferencyjny ZUS?

Podstawę wymiaru składek społecznych przy preferencyjnym ZUS stanowi zadeklarowana kwota, która nie może być niższa niż 30% minimalnego wynagrodzenia za pracę.

W 2026 roku minimalne wynagrodzenie wynosi 4 806 zł, dlatego minimalna podstawa wymiaru składek społecznych dla preferencyjnego ZUS wynosi 1 441,80 zł.

Od tej kwoty naliczane są poszczególne składki społeczne.

Preferencyjny ZUS 2026 – wysokość składek

Przedsiębiorca korzystający z preferencyjnego ZUS opłaca następujące składki społeczne:

Łączna wysokość składek społecznych wynosi 456,19 zł miesięcznie jeżeli przedsiębiorca opłaca również dobrowolne ubezpieczenie chorobowe.

Jeśli przedsiębiorca nie przystąpi do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego, miesięczne składki społeczne wynoszą 420,86 zł miesięcznie.

Sprawdź ofertę: Księgowość dla JDG.

Czy przy preferencyjnym ZUS trzeba płacić składkę zdrowotną?

Tak. Preferencyjny ZUS dotyczy wyłącznie składek społecznych.

Składkę zdrowotną przedsiębiorca opłaca niezależnie od korzystania z ulgi. Jej wysokość zależy od wybranej formy opodatkowania:

• skali podatkowej,
• podatku liniowego,
• ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych.

Oznacza to, że przedsiębiorca korzystający z preferencyjnego ZUS płaci jednocześnie:

• obniżone składki społeczne,
• pełną składkę zdrowotną ustaloną według zasad właściwych dla swojej formy opodatkowania.

Przeczytaj koniecznie: Składka zdrowotna w 2026 r. – sprawdź ile zapłacisz.

Fundusz Pracy a preferencyjny ZUS

Przedsiębiorcy opłacający składki społeczne od podstawy wynoszącej 30% minimalnego wynagrodzenia zasadniczo nie opłacają składek na:

• Fundusz Pracy,
• Fundusz Solidarnościowy.

Istnieje jednak wyjątek.

Obowiązek opłacania tych składek może wystąpić wtedy, gdy przedsiębiorca podlega obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnym i rentowym także z innych tytułów, np.:

• umowy o pracę,
• umowy zlecenia.

Dodatkowo łączna podstawa wymiaru składek ze wszystkich źródeł musi osiągnąć co najmniej wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę.

Czy warto korzystać z preferencyjnego ZUS?

Dla większości nowych przedsiębiorców preferencyjny ZUS jest bardzo korzystnym rozwiązaniem. Pozwala znacząco ograniczyć koszty prowadzenia firmy w pierwszych latach działalności i łatwiej przejść przez początkowy okres budowania bazy klientów.

Warto jednak pamiętać, że niższe składki oznaczają również niższe podstawy do przyszłych świadczeń z ZUS, takich jak emerytura czy zasiłki. Mimo to dla wielu osób rozpoczynających działalność oszczędności wynikające z preferencyjnego ZUS stanowią istotne wsparcie finansowe i pomagają bezpieczniej rozwijać własny biznes.

Podsumowanie

Preferencyjny ZUS to jedna z najważniejszych ulg dla nowych przedsiębiorców. Po zakończeniu ulgi na start można przez 24 miesiące opłacać składki społeczne od podstawy wynoszącej zaledwie 30% minimalnego wynagrodzenia. W 2026 roku oznacza to składki społeczne w wysokości 456,18 zł miesięcznie przy dobrowolnym ubezpieczeniu chorobowym lub 420,86 zł bez tego ubezpieczenia.

Potrzebujesz pomocy przy założeniu działalności gospodarczej lub szukasz sprawdzonego biura rachunkowego do obsługi księgowej swojej firmy? Skontaktuj się z nami! Pomożemy Ci przejść przez formalności i zadbamy o prawidłowe rozliczenia od pierwszego dnia prowadzenia działalności.