Autor artykułu

Maria Wajda

Redaktorka specjalizująca się w tematyce podatkowo-księgowej. Tworzy treści, które pomagają zrozumieć skomplikowane zagadnienia podatkowe w prosty i przystępny sposób. Jej celem jest dostarczanie praktycznych informacji, które ułatwiają przedsiębiorcom sprawne zarządzanie finansami i obowiązkami podatkowymi.

Ulga na złe długi w VAT to praktyczne rozwiązanie, które wspiera przedsiębiorców w sytuacjach, gdy kontrahent nie ureguluje należności za sprzedany towar lub wykonaną usługę. Dzięki temu mechanizmowi sprzedawca (wierzyciel) może odzyskać część wcześniej zapłaconego podatku VAT, natomiast nabywca (dłużnik) ma obowiązek skorygować odliczony wcześniej podatek. W efekcie przedsiębiorca nie płaci VAT od transakcji, z której faktycznie nie otrzymał zapłaty.

W dalszej części artykułu wyjaśniam dokładnie, na jakich zasadach działa ulga na złe długi i jak prawidłowo ją rozliczyć w 2026 roku.

Na czym polega ulga na złe długi?

Istota ulgi polega na tym, że jeżeli kontrahent nie zapłaci za fakturę w terminie 90 dni od upływu terminu płatności, sprzedawca ma prawo skorygować podstawę opodatkowania oraz VAT należny. Korekta ta dokonywana jest w pliku JPK_V7 w okresie, w którym upłynął 90. dzień od terminu płatności.

Dzięki temu przedsiębiorca może odzyskać zapłacony wcześniej podatek VAT od faktury, której należność nie została uregulowana. Mechanizm ten ma na celu poprawę płynności finansowej i ochronę firm przed skutkami nieściągalnych wierzytelności.

Warunki skorzystania z ulgi na złe długi

Z ulgi na złe długi można skorzystać tylko wtedy, gdy przedsiębiorca spełnia kilka ustawowych wymogów. W 2026 roku obejmują one m.in.:

• fakt, że zarówno wierzyciel, jak i dłużnik są czynnymi podatnikami VAT – wyjątki od tej zasady dotyczą jedynie określonych przypadków opisanych w dalszej części artykułu,
• zachowanie trzyletniego terminu na dokonanie korekty, liczonego od końca roku, w którym wystawiono fakturę,
• brak zapłaty lub zbycia wierzytelności – nie można skorzystać z ulgi, jeśli należność została uregulowana albo sprzedana innej firmie,
• dokonanie transakcji na terytorium Polski – ulga dotyczy wyłącznie krajowych dostaw towarów i usług,
• utrzymanie statusu czynnego podatnika VAT przez wierzyciela w dniu poprzedzającym dokonanie korekty.

Jeśli wszystkie te warunki są spełnione, przedsiębiorca ma prawo obniżyć podstawę opodatkowania i odzyskać VAT od niezapłaconej faktury.

Ulga na złe długi wobec konsumentów i podmiotów zwolnionych z VAT

Nowelizacja przepisów obowiązująca od 2026 roku rozszerzyła zakres stosowania ulgi także na transakcje z konsumentami oraz podmiotami zwolnionymi z VAT. Do tej pory ulga dotyczyła wyłącznie transakcji między podatnikami VAT czynnymi.

Wierzyciel może skorzystać z ulgi również wtedy, gdy dłużnik nie jest podatnikiem VAT, pod warunkiem, że wierzytelność została potwierdzona jednym z poniższych sposobów:

• prawomocnym wyrokiem sądu,
• wpisem do rejestru długów,
• ogłoszeniem upadłości konsumenckiej dłużnika.

To rozwiązanie stanowi duże ułatwienie dla firm współpracujących z osobami fizycznymi, które do tej pory nie miały możliwości odzyskania VAT od nieściągalnych należności.

Skutki po stronie dłużnika

Z ulgi na złe długi wynikają obowiązki również po stronie dłużnika. W momencie, gdy mija 90 dni od terminu płatności, dłużnik jest zobowiązany do:

• zwiększenia podatku należnego,
• czyli dokonania korekty in plus w deklaracji JPK_V7 za okres, w którym upływa 90. dzień od terminu płatności.

W praktyce oznacza to, że nabywca musi zwrócić część odliczonego wcześniej VAT od faktury, której nie zapłacił. To rozwiązanie ma na celu zachowanie równowagi podatkowej – wierzyciel odzyska VAT, a dłużnik traci prawo do odliczenia podatku z tej samej faktury.

Terminy i sposób ujęcia w JPK_V7

Korektę w ramach ulgi na złe długi wykazuje się bezpośrednio w pliku JPK_V7:

• wierzyciel – w polach P15–P20 oraz P68-69,
• dłużnik – w polach P46–P47.

Momentem, w którym można dokonać korekty, jest okres rozliczeniowy, w którym upływa 90 dni od terminu płatności wskazanego na fakturze. W tym czasie uznaje się, że nieściągalność wierzytelności została uprawdopodobniona.

Orzecznictwo i zmiany w przepisach

Ważnym punktem zwrotnym dla praktyki stosowania ulgi na złe długi było orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 marca 2025 r. (I FSK 1258/21).
NSA uznał, że wcześniejsze ograniczenie czasowe stosowania ulgi (do dwóch lat) było niezgodne z Dyrektywą VAT Unii Europejskiej. W efekcie ustawodawca wydłużył okres, w którym podatnik może skorzystać z ulgi, do 3 lat od końca roku wystawienia faktury.

Dzięki temu przedsiębiorcy mają obecnie więcej czasu na dochodzenie swoich praw i odzyskanie należnego podatku VAT, zwłaszcza w przypadku długotrwałych postępowań sądowych lub windykacyjnych.

Podsumowanie

Ulga na złe długi w VAT to skuteczne narzędzie wspierające przedsiębiorców w utrzymaniu płynności finansowej. Pozwala odzyskać VAT od niezapłaconych faktur już po 90 dniach od upływu terminu płatności – pod warunkiem, że spełnione są określone warunki formalne.

Od 2025 roku przepisy są korzystniejsze niż wcześniej: wydłużono czas na skorzystanie z ulgi do trzech lat oraz umożliwiono jej stosowanie również wobec konsumentów i podmiotów zwolnionych z VAT.

Jeśli chcesz mieć pewność, że prawidłowo rozliczasz ulgę na złe długi i uniknąć błędów w JPK_V7, skontaktuj się z naszym biurem rachunkowym – pomożemy Ci bezpiecznie przeprowadzić korektę i zadbać o prawidłowe rozliczenie VAT.