Autor artykułu

Monika Salawa

Ekspertka księgowości dla małych firm. Właścicielka Biura Rachunkowego Solidna Księgowa, które wspiera ponad 1200 przedsiębiorców w bieżącym rozliczeniu podatków bez stresu i zbędnych formalności. Twórczyni kanału na YouTube, gdzie w prosty sposób wyjaśnia skomplikowane zagadnienia księgowe.

Nowo powstałe firmy w Polsce mogą liczyć na szeroką gamę wsparcia w zakresie składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, co jest istotnym czynnikiem ułatwiającym start w świecie biznesu. Różnorodne formy ulg i preferencyjnych stawek mają na celu zmniejszenie obciążeń finansowych, z jakimi muszą zmierzyć się młodzi przedsiębiorcy. Dzięki temu mogą oni skupić się na rozwijaniu swoich działalności, zamiast martwić się wysokimi kosztami związanymi z obowiązkowymi składkami. Poniżej szczegółowo omawiam dostępne opcje wsparcia oraz warunki, jakie należy spełnić, aby móc z nich skorzystać. 

Ulga na start

Ulga na start to preferencyjny program stworzony z myślą o nowych przedsiębiorcach, mający na celu ułatwienie rozpoczęcia działalności gospodarczej. Przez pierwsze sześć miesięcy od założenia firmy przedsiębiorca jest zwolniony z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, co znacznie obniża początkowe koszty prowadzenia działalności. Warto jednak pamiętać, że w tym okresie przedsiębiorca nadal musi opłacać składkę zdrowotną.

• Skala podatkowa: 9% od dochodu.​
• Podatek liniowy: 4,9% od dochodu.​
• Ryczałt:
  • Przychody do 60 000 zł: składka w wysokości 498,35 zł.​
  • Przychody od 60 001 zł do 300 000 zł: składka w wysokości 830,58 zł.
  • Przychody powyżej 300 000 zł: składka w wysokości 1495,04 zł.

Ulga na start – dla kogo?

Z ulgi na start mogą skorzystać osoby fizyczne rozpoczynające prowadzenie jednoosobowej działalności gospodarczej. Warunkiem koniecznym jest, aby nie prowadzili oni innej działalności gospodarczej w ciągu ostatnich 60 miesięcy przed dniem rozpoczęcia nowej działalności. Ulga jest również dostępna dla przedsiębiorców, którzy nie świadczą usług na rzecz byłego pracodawcy, jeżeli usługi te pokrywają się z obowiązkami, które wykonywali na rzecz tego pracodawcy jako pracownicy w bieżącym lub poprzednim roku kalendarzowym.

Ulga na start – kto nie może skorzystać?

Z ulgi na start wykluczeni są wspólnicy spółek jawnych, komandytowych i partnerskich oraz jednoosobowi wspólnicy spółek z ograniczoną odpowiedzialnością. Nie mogą z niej korzystać również przedsiębiorcy, którzy wykonują działalność gospodarczą na rzecz byłego pracodawcy, jeżeli przed dniem rozpoczęcia działalności gospodarczej pełnili obowiązki wchodzące w zakres tej działalności. Osoby współpracujące przy prowadzeniu jednoosobowej działalności gospodarczej również nie mają prawa do ulgi. Dotyczy to także osób prowadzących działalność rolniczą, która nie jest objęta ubezpieczeniami społecznymi prowadzonymi przez ZUS, lecz przez KRUS. Przedsiębiorcy, którzy w ciągu ostatnich 60 miesięcy prowadzili inną pozarolniczą działalność gospodarczą, również są wykluczeni z możliwości skorzystania z ulgi na start. Co więcej, ci, którzy dobrowolnie zrezygnowali z ulgi poprzez zgłoszenie się do ubezpieczeń społecznych, również nie mogą z niej ponownie skorzystać.

Przeczytaj więcej: Ulga na start – jak działa i kto może z niej skorzystać?

Jak płacić niski ZUS o jeden miesiąc dłużej?

Aby przedłużyć okres opłacania niższych składek ZUS o jeden miesiąc, można rozpocząć działalność gospodarczą np. drugiego dnia miesiąca, zamiast pierwszego. Dzięki temu pierwszy miesiąc działalności nie jest liczony jako pełny miesiąc prowadzenia działalności, co pozwala na płacenie niższych składek przez dodatkowy miesiąc.

ZUS preferencyjny

Po zakończeniu okresu ulgi na start przedsiębiorca może skorzystać z ZUS-u preferencyjnego przez kolejne 24 miesiące. W tym okresie składki na ubezpieczenia społeczne są liczone od obniżonej podstawy wymiaru, co znacznie zmniejsza obciążenia finansowe nowej firmy. Aby skorzystać z ZUS-u preferencyjnego, podobnie jak w sytuacji ulgi na start, przedsiębiorca nie może prowadzić działalności gospodarczej w okresie ostatnich 60 miesięcy przed dniem jej rozpoczęcia oraz nie może świadczyć usług na rzecz byłego pracodawcy w zakresie odpowiadającym czynnościom wykonywanym w ramach stosunku pracy w bieżącym lub poprzednim roku kalendarzowym.

Na czym polega ZUS preferencyjny?

Przedsiębiorcy zazwyczaj są zobowiązani do opłacania składek na ubezpieczenia społeczne na podstawie deklarowanej kwoty. Wysokość tych składek jest ustalana jako procent od tej kwoty. Na przykład, składka emerytalna wynosi 19,52% podstawy.

ZUS preferencyjny polega na płaceniu składki na ubezpieczenia społeczne od obniżonej podstawy. Ta obniżona podstawa wynosi 30% minimalnego wynagrodzenia.

Przedsiębiorcy korzystający z preferencyjnych składek, dla których prowadzenie działalności gospodarczej jest jedynym źródłem obowiązkowych ubezpieczeń społecznych, nie muszą opłacać składek na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy. Warto pamiętać, że obniżone składki dotyczą jedynie przedsiębiorcy. Za pracowników i zleceniobiorców składki należy opłacać w pełnej wysokości.

Aby w pełni zobrazować różnice w płatnościach w 2026 roku między preferencyjnymi składkami ZUS a standardowymi składkami ZUS, przygotowałam poniższą tabelę.

Składka zdrowotna a ZUS preferencyjny

Oprócz składek na ubezpieczenia społeczne, przedsiębiorcy korzystający z obniżonych składek ZUS są zobowiązani do opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne. Wysokość tej składki zależy od formy opodatkowania:

• Dla osób rozliczających się według skali podatkowej, składka zdrowotna wynosi 9% dochodu z działalności gospodarczej. Jeśli dochód w danym miesiącu jest niższy niż minimalne wynagrodzenie, składka zdrowotna wynosi 9% minimalnego wynagrodzenia. Minimalna składka zdrowotna ustalona na 2026 to kwota 432,54 zł.
• Dla osób rozliczających się podatkiem liniowym, składka zdrowotna wynosi 4,9% od dochodu. W przypadku, gdy dochód jest niższy niż minimalne wynagrodzenie, obowiązuje tzw. minimalna składka zdrowotna. W 2026 r. jest to kwota 432,54 zł.
• Przedsiębiorcy korzystający z ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych płacą składkę zdrowotną w zależności od przychodów, składka może wynosić:
  • przychód poniżej 60 tys. zł: 498,35 zł miesięcznie
  • przychód od 60 tys. zł do 300 tys. zł: 830,58 zł miesięcznie
  • przychód powyżej 300 tys. zł: 1495,04 zł miesięcznie

Wszystkie osoby prowadzące działalność gospodarczą są zobowiązane do rocznego rozliczenia składki zdrowotnej. Jeśli po rocznym rozliczeniu okaże się, że zapłacono wyższe składki zdrowotne niż wymagane, możliwe jest ubieganie się o zwrot nadpłaty. W odwrotnym przypadku, gdy wpłacona kwota jest niższa niż wymagana, należy dopłacić brakującą różnicę.

Duży ZUS

Po zakończeniu okresu preferencyjnego przedsiębiorca przechodzi na standardowe zasady opłacania składek, zwane potocznie „dużym ZUS-em”. Składki na ubezpieczenia społeczne są liczone od pełnej podstawy wymiaru, co oznacza wyższe obciążenia finansowe. Podstawę wymiaru składek stanowi 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego.

Kwota prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia w 2026 roku wynosi 9420 zł. Według wspomnianych wyżej zasad, podstawa wymiaru składek wynosi 5652 zł.

Wysokość składek obliczana jest jako procent od tej podstawy. Na przykład, składka emerytalna wynosi 19,52% podstawy, co przekłada się na 1103,27 zł miesięcznie. Dodatkowo, składki rentowe są ustalane na poziomie 8% podstawy, co wynosi 452,16 zł miesięcznie.

Składka chorobowa, której wysokość zależy od dobrowolnego ubezpieczenia, wynosi 2,45% podstawy, co przekłada się na 138,47 zł. Składka wypadkowa, zmienna w zależności od wielkości przedsiębiorstwa i branży, przy liczbie zatrudnionych do 9 osób, wynosi 1,67% podstawy, co daje 94,39 zł miesięcznie. Ponadto, przedsiębiorcy objęci dużym ZUS-em muszą także płacić składki na Fundusz Pracy, które wynoszą 2,45% podstawy, czyli 138,47 zł miesięcznie. Kwoty poszczególnych składek na 2026 r. znajdziesz w poniższej tabelce. 

Mały ZUS Plus

Przedsiębiorcy mogą również korzystać z programu Mały ZUS Plus, który umożliwia opłacanie obniżonych składek na ubezpieczenia społeczne. Aby skorzystać z tej ulgi, przedsiębiorca musi spełniać kilka warunków, z czego kluczowe warunki to: 

• jego przychody z działalności gospodarczej w poprzednim roku kalendarzowym nie mogły przekroczyć 120 000 zł, 
• działalność ta musiała być prowadzona przez co najmniej 60 dni w poprzednim roku
• przedsiębiorca nie może wykonywać pracy na rzecz byłego lub obecnego pracodawcy w takim samym zakresie jak na umowie o pracę w roku założenia działalności, lub w roku poprzednim
• przedsiębiorca nie może prowadzić poza JDG innej działalności jako wspólnik spółki jawnej, komandytowej, partnerskiej albo jednoosobowej spółki z o.o., twórca, artysta, osoba wykonująca wolny zawód, osoba prowadząca publiczną lub niepubliczną szkołę, inną formę wychowania przedszkolnego, placówkę lub ich zespół,
• dodatkowo przedsiębiorca musiał zakończyć już czas korzystania z ulgi na strat oraz ZUS preferencyjnego

Mały ZUS Plus nie obejmuje składki zdrowotnej, którą należy opłacać w pełnej wysokości. Ulga ta jest dostępna dla przedsiębiorców, którzy wcześniej korzystali z Ulgi na start oraz z obniżonych składek od preferencyjnej podstawy, o ile nie zrezygnują z tego uprawnienia.

Przedsiębiorca może korzystać z Małego ZUS Plus przez maksymalnie 36 miesięcy w ciągu kolejnych 60 miesięcy prowadzenia działalności gospodarczej. 

Do tego okresu wlicza się czas korzystania z Małego ZUS (w latach: 01/2019 – 01/2020, nie pomyl więc Małego ZUS i ZUS preferencyjnego). 

Mały ZUS Plus nie jest dostępny dla osób, które w poprzednim roku prowadziły działalność jako twórcy, artyści, wspólnicy spółek jawnych, komandytowych, partnerskich, jednoosobowych spółek z o.o., lub osoby prowadzące szkoły i placówki edukacyjne.

Aby zgłosić się do Małego ZUS Plus, przedsiębiorca powinien dokonać odpowiednich formalności przez portal PUE ZUS. 

Zgłoszenie należy złożyć w terminie do 31 stycznia ze skutkiem na bieżący rok kalendarzowy, jeśli spełnia się warunki już na początku roku.

Ewentualnie jeśli kończy ci się ZUS preferencyjny w trakcie roku i możesz przejść na Mały ZUS Plus już w trakcie roku to musisz dokonać zgłoszenia w ciągu 7 dni od zakończonego ZUS preferencyjnego.

Wysokość składki na ubezpieczenia społeczne ustalana jest na podstawie dochodu z działalności gospodarczej uzyskanego w poprzednim roku kalendarzowym. 

Zatem wysokość składek społecznych może być inna dla każdego przedsiębiorcy. Na pewno w 2026 r. podstawa wymiaru składek musi mieścić się w przedziale od 1411,80 zł do 5652 zł. Istnieją kalkulatory ZUS, które mogą pomóc w obliczeniu podstawy wymiaru składek. Jeżeli masz wątpliwości czy ta forma ulgi jest dla Ciebie, skontaktuj się ze swoją księgową.

Mały ZUS Plus daje przedsiębiorcom możliwość zmniejszenia obciążeń finansowych związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, ale należy pamiętać, że niższe składki oznaczają w przyszłości niższe świadczenia emerytalne i rentowe. Przedsiębiorca ma również możliwość dobrowolnego opłacania wyższych składek, jeśli chce zapewnić sobie wyższe świadczenia w przyszłości.

Przeczytaj więcej: Mały ZUS Plus 2026 – wszystko, co musisz wiedzieć.

Podsumowanie

Podsumowując, dla nowo powstałych firm dostępnych jest kilka form wsparcia w zakresie opłacania składek ZUS, które mogą znacznie obniżyć koszty prowadzenia działalności na początku jej funkcjonowania. Ważne jest jednak, aby dokładnie zapoznać się z warunkami i terminami, aby skorzystać z tych ulg i preferencji w pełni zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Jeśli potrzebujesz pomocy w założeniu firmy, skontaktuj się z nami. Wypełnij formularz kontaktowy, podając numer telefonu oraz adres e-mail. Oddzwonimy w ciągu 24 godzin w dni robocze (8:00–16:00), aby omówić szczegóły dotyczące Twojej przyszłej działalności, w tym przewidywaną datę rejestracji oraz branżę.