Autor artykułu

Monika Salawa

Ekspertka księgowości dla małych firm. Właścicielka Biura Rachunkowego Solidna Księgowa, które wspiera ponad 1200 przedsiębiorców w bieżącym rozliczeniu podatków bez stresu i zbędnych formalności. Twórczyni kanału na YouTube, gdzie w prosty sposób wyjaśnia skomplikowane zagadnienia księgowe.

Decyzja o założeniu własnej działalności prawdopodobnie będzie jedną z najważniejszych, jakie podejmiesz w swojej zawodowej karierze. Jeśli rzeczywiście się na to zdecydujesz, czeka Cię wiele formalności. Przede wszystkim — wybór formy prawnej działalności. Od tego, czy poprowadzisz swoją firmę w formie jednoosobowej działalności gospodarczej, czy może utworzysz spółkę z o.o., zależeć będzie sposób prowadzenia księgowości, forma rozliczania podatków oraz ciężar spoczywającej na Tobie odpowiedzialności prawnej. Dowiedz się, jakie zalety oraz wady mają obie formy działalności — i odpowiedz sobie na pytanie „JDG czy spółka”!

Jednoosobowa działalność gospodarcza — co to jest?

Jednoosobowa działalność gospodarcza (o której w skrócie będziemy mówić jako JDG) jest najprostszą formą zorganizowanej działalności zarobkowej, wykonywanej w sposób ciągły oraz, co kluczowe, we własnym imieniu. To nie przypadek, że w nazwie każdej JDG musi obowiązkowo znaleźć się imię i nazwisko jej założyciela. Odpowiadając krótko na pytanie co to jest JDG? — w świetle prawa jednoosobową działalnością gospodarczą jesteś… Ty. 

Prowadząc JDG masz pełne prawo realizowania własnych pomysłów biznesowych — pod tym względem nie różnisz się niczym od spółek prawa handlowego (na przykład tych z ograniczoną odpowiedzialnością). Zyskujesz możliwość ubiegania się o państwowe dofinansowania i unijne dotacje; możesz w pełni korzystać z kierowanych do firm usług finansowych, a także — co najważniejsze — przysługuje Ci prawo wyboru najkorzystniejszej dla siebie formy opodatkowania: podatku liniowego o stawce 19%, opodatkowania na zasadach ogólnych (czyli na stawce 12% dla dochodów poniżej 120 000 zł i 32% dla dochodów powyżej tej kwoty) lub ryczałtu.

Jak już wspomnieliśmy — JDG tworzysz Ty sam. Co za tym idzie, na Tobie spoczywa także pełna odpowiedzialność finansowa i prawna za prowadzoną działalność. Z jednej strony — masz pełną swobodę rozporządzania firmowym kapitałem (który jest tożsamy z Twoim osobistym!), a z drugiej — ewentualni wierzyciele będą mogli dochodzić swoich praw bezpośrednio z Twojego majątku. 

Zalety i wady prowadzenia jednoosobowej działalności

Omawianie plusów i minusów związanych z założeniem JDG warto zacząć, paradoksalnie, od… wad. O pierwszej z nich już wspomnieliśmy — firma prowadzona w takiej formie jest nierozerwalnie związana z Tobą. Ewentualne problemy finansowe lub prawne Twojej działalności automatycznie „przejdą” na Ciebie i Twój kapitał. 

Drugą wadą związaną z formą jednoosobowej działalności jest konieczność odprowadzania składek na ZUS. Trzeba jednak zaznaczyć, że początkującym przedsiębiorcom przysługuje szereg preferencji:

• „ulga na start” — przez pierwsze pół roku prowadzenia działalności opłacasz jedynie składkę zdrowotną;
• mały ZUS — po zakończeniu „ulgi na start”, przez kolejne 24 miesiące możesz opłacać składki na ubezpieczenia społeczne od preferencyjnej podstawy, wynoszącej 30% minimalnego wynagrodzenia. W 2026 roku minimalne wynagrodzenie wynosi 4806 zł, więc podstawa ta to 1441,80 zł.
• mały ZUS Plus — pozwalający opłacać stawkę małego ZUS-u przez kolejne trzy lata — pod warunkiem że przychody z Twojej działalności w poprzednim roku kalendarzowym nie przekroczyły 120 000 zł.

Powiedzieliśmy o wadach — plusów prowadzenia jednoosobowej działalności jest jednak trochę więcej. Warto wśród nich wymienić:

• uproszczony proces zakładania działalności, który nie wiąże się z żadnymi kosztami — wystarczy złożyć wpis do CEIDG, zgłosić się jako podatnik do ZUS-u i, ewentualnie, do Urzędu Skarbowego jako podatnik VAT. Cały proces można bezproblemowo przejść online, w ciągu jednego dnia;
• pełną elastyczność co do ewentualnego zawieszenia lub likwidacji działalności;
• swobodę wyboru formy opodatkowania — co, naturalnie, umożliwia optymalizację podatkową;
• ograniczone (w porównaniu do spółek prawa handlowego) obowiązki sprawozdawcze — księgowość dla jednoosobowej działalności gospodarczej może być prowadzona na podstawie ewidencji przychodów lub Księgi Przychodów i Rozchodów — to tak zwana „mała księgowość”, znacznie prostsza i tańsza w prowadzeniu od opartej na księgach rachunkowych „pełnej księgowości”. Wielu przedsiębiorców (np. z branży IT) decyduje się w takim przypadku na księgowość online.

Czym jest spółka z o.o.?

Spółka z o.o. to oczywiście skrót od spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Jest to zdecydowanie najczęściej wybierana forma prowadzenia działalności opartej o Kodeks spółek handlowych (ważne — jego zasady nie obejmują JDG!). Spółka z o.o. zakładana jest przez wspólników, którzy w przeciwieństwie do np. działalności jednoosobowej nie ponoszą bezpośredniej odpowiedzialności za zobowiązania spółki. Dlaczego?

Otóż wraz z momentem rejestracji spółki z o.o. działalność zyskuje osobowość prawną — co oznacza, że może m.in. wchodzić w umowy z innymi osobami prawnymi oraz rozporządzać własnym majątkiem (utworzonym z wkładu wspólników). Jako osobny byt prawny spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sama odpowiada więc także za swoje zobowiązania.

W tym momencie możesz zadać sobie pytanie „Spółka? Czy jednoosobowa działalność jest  w takiej formie tak naprawdę możliwa?”. Rzeczywiście, gdy słyszymy o spółkach, najczęściej na myśl przychodzą nam wielkie firmy założone przez grupę wspólników, z wysokim kapitałem zakładowym i posiadające swój zarząd (a nawet i radę nadzorczą). Nic jednak nie stoi na przeszkodzie, aby spółkę z o.o. założyć w pojedynkę. 

Jeśli się na to zdecydujesz, będziesz jedynym członkiem (i prezesem!) zarządu spółki, powołanym na to stanowisko przez zgromadzenie wspólników… w którym udział bierzesz wyłącznie Ty.  Co ważne, założenie spółki z o.o. w Polsce nie wymaga także wysokiego wkładu — jest to zaledwie 5000 zł, czyli kwota, którą zawsze warto mieć na start działalności. Niezależnie czy jest to spółka, czy JDG.

Spółka z o.o. — wady i zalety

Szukając odpowiedzi na pytanie „spółka czy jednoosobowa działalność” musimy przyjrzeć się, ponownie, zarówno zaletom, jak i wadom spółek z o.o. I znów zaczniemy od tych drugich — bo w biznesie świadomość potencjalnych komplikacji jest najważniejsza.

Pewnym minusem już na etapie formowania spółki może być bardzo sformalizowana procedura jej zakładania. W ostatnich latach co prawda nieco ją uproszczono — przez część procesu można przejść bowiem z pomocą portalu S24, umożliwiającego złożenie umowy spółki online, a następnie wpisanie jej do KRS — ale i tak trwa ona od kilku dni do nawet kilkunastu tygodni. Zwłaszcza że poza rejestracją w KRS-ie należy złożyć także deklarację do Urzędu Skarbowego oraz założyć rachunek bankowy spółki.

Dla wielu przedsiębiorców największym problemem będzie jednak podwójne opodatkowanie dochodów. Należy odliczyć od nich podatek CIT w wysokości 19%, a następnie — jeśli zechcesz zarobione pieniądze wypłacić ze spółki na własny rachunek — opłacić podatek od dywidendy (podziału zysku), również o stawce 19%. Trzeba tu jednak zaznaczyć, że tzw. mali podatnicy — czyli spółki, które nie przekraczają przychodu 2 mln euro rocznie — są objęci preferencyjną stawką CIT, wynoszącą zaledwie 9%. 

A co z księgowością? O ile w przypadku JDG możesz skorzystać z przywileju „małej księgowości”, tak jako założyciel spółki z o.o. nie masz wyboru — musisz prowadzić pełne księgi rachunkowe. Jednak nie musi być to problemem! Z zasady — im precyzyjniej kontrolujesz przepływy pieniężne związane ze swoją działalnością, tym większe masz możliwości ich optymalizacji. Jeżeli skorzystasz przy tym z pomocy zaufanego biura rachunkowego, świadczącego usługi księgowe — na „pełnej księgowości” możesz wręcz zyskać!

Jeżeli chodzi o zalety — jest kilka powodów, dla których warto przynajmniej zastanowić się nad wyborem formy spółki z o.o.:

• ograniczona odpowiedzialność za zobowiązania — czyli to, co odróżnia spółki z o.o. od innych form działalności. W przypadku problemów finansowych spółki jej założyciel ryzykuje jedynie stratą kapitału zakładowego — Twój majątek prywatny jest więc bezpieczny;
• możliwość uniknięcia składek ZUS — wspólnicy spółki z o.o. nie podlegają, zgodnie z ustawą o systemie ubezpieczeń społecznych, obowiązkowym składkom na ZUS. Uwaga — nie dotyczy to spółek jednoosobowych!
• szersze pole do rozwoju działalności — forma prawna spółki ułatwia m.in. pozyskiwanie inwestorów, którzy w zamian za udziały w działalności wniosą do niej swój kapitał; spółka z o.o. wielu osobom kojarzy się także z „poważniejszą” działalnością niż JDG;
• możliwość sprzedaży działalności.

Spółka a jednoosobowa działalność — podsumujmy kluczowe różnice

A zatem wiesz już, co to jest JDG i czym różni się od działalności z ograniczoną odpowiedzialnością. Spróbujmy więc podsumować kwestie, w których te dwie formy prawne różnią się od siebie w największym stopniu — mamy nadzieję, że pomoże to Ci znaleźć odpowiedź na pytanie spółka czy JDG?.

Szukasz zdalnej obsługi księgowej, która pozwoli Ci zaoszczędzić czas? Wypełnij formularz poniżej, aby umówić się na krótką rozmowę telefoniczną.